Robotyzacja rynku pracy

Koniec roku związany jest z licznymi publikacjami oraz raportami w niemalże każdej dziedzinie. Publikowane są w nich analizy, które starają się przewidzieć, co wydarzy się w najbliższym czasie, a także trendy, którymi będą kierowali się pozostali. Jednym z raportów jest pięć scenariuszy przyszłego rynku pracy.

Efekt wzrostu ofert pracy oraz zatrudnienia staje się coraz bardziej wyraźny z roku na rok, a fale emigracyjne powodujące odpływ z kraju specjalistów, a także przypływ potencjalnych pracowników z zachodu nie pomagają w znalezieniu rzetelnych osób do wykonywania powierzonych im obowiązków.  Badania rynku pracy z 2015 roku mówią, iż 44% obecnych emigrantów wyjeżdża z kraju w poszukiwaniu wyższego standardu życia.

Dzisiejsi emigranci znacznie częściej decydują się na stały wyjazd, niż miało to miejsce podczas poprzednich fal wyjazdów. Warto wspomnieć także o rozwoju technologii, która umożliwia pracę zdalną z każdego miejsca na ziemi, w którym użytkownik posiada dostęp do Internetu. Według raportu StackOverflow , 29% programistów decyduje się na pracę w niepełnym wymiarze czasu np. w domu.

Zapotrzebowanie pracodawców na ekspertów w obszarze usług będzie utrzymywać się na wysokim poziomie. ManpowerGroup w opublikowanym raporcie „Niedobór talentów” wykazał zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników z działów IT, inżynierów oraz pracowników fizycznych. Dane dotyczą zarówno Polski jak i całego świata.

Obecnie panujący trend zacznie przekształcać się na przestrzeni najbliższych lat. Oferty zostaną zawężone do specjalistów poszczególnych dziedzin, a rozwój technologii jeszcze bardziej przyczyni się do wygaszenia zapotrzebowania na pracowników fizycznych.

Rynek pracy w 2020 roku

Analitycy największych korporacji jak Cisco System, IBM czy PwC opracowali 20 przewidywań na 2020 rok, które wykazują innowacyjne sposoby na wspieranie rozwoju pracownika oraz ich zatrzymanie w swoich szeregach. Poniżej kilka przykładów stosowanych technik:

  • urządzenia mobilne staną się biurem, salą szkoleniową i osobistym asystentem,
  • rekrutacja będzie zaczynać się na portalach networkingowych,
  • pracownicy zdalni zmuszą korporacje do wymyślenia na nowo idei biura,
  • firmy będą zatrudniać od razu całe zespoły,
  • w zakres obowiązków dyrektorów będzie wchodzić blogowanie,
  • działy HR odchodzić będą od outsourcingu na rzecz crowdsourcingu,
  • pracownicy będą wybierać swoich szefów,
  • zamiast równowagi między pracą i życiem prywatnym pojawi się elastyczne łączenie pracy i życia prywatnego,
  • korporacje zaoferują pracownikom aplikacje ułatwiające życie pozazawodowe,
  • stworzenie portfolio czasowych projektów będzie drogą do uzyskania zatrudnienia na stałe.

Powyższe przykłady ukazują zależność pomiędzy zawodami dotkniętymi niedoborem talentów oraz wyścigiem korporacji o utrzymanie pracownika. Według Quartz „Znajdujemy się na skraju wielkiej socjoekonomicznej przemiany, która może sprawić, że wielu ludzi stanie się bezużytecznych na rynku pracy. Ponadto opublikowany przez McKinsey Global Institute (MGI) w 2013 roku raport mówi, iż do 2025 roku, 25% zadań wykonywanych przez pracowników fizycznych zostanie zautomatyzowane.

Automatyzacja (robotyzacja) miejsc pracy nie jest zjawiskiem definitywnie redukującym rynek pracy, zwiększając tym samym odsetek osób bezrobotnych. Jest to proces, który będzie postępował latami. Zapoczątkowany w XVIII wieku przewrót przemysłowy nie powstał z idei pozbycia się większości miejsc pracy w manufakturach oraz gospodarstwach rolnych, choć z pewnością budził on strach wśród ówczesnych przedstawicieli systemu społecznego opartego na rolnictwie. Także miały one zarówno pozytywne jak i negatywne skutki tj. masowa migracja ludności z wsi do miast, wzrost liczby ludności, upadek znaczenia rzemieślników, lecz także przyczynił się do rozwoju miast, komunikacji i transportu, a także rozwoju industrializacji.

Niezależnie od rozwoju technologii oraz powstałych w ich wyniku znacznych ułatwień, manufaktury nie przeszły do historii. Co więcej, dziś cieszą się coraz większą popularnością w świecie zdominowanym przez taniość i bylejakość. Na domiar tego, olbrzymia większość przemysłu odzieżowego w Indiach odbywa się w niewielkich manufakturach.

Pierwszym krokiem do rozwoju innowacji była ciekawość oraz aspiracje do udoskonalenia jakości życia. Gdyby nie poszerzanie wiedzy nigdy nie powstałyby smartfony, aspiryna czy sztuczna inteligencja.

Ilość generowanych danych wymusza automatyzację

Proces automatyzacji rynku jest zatem kolejnym kamieniem węglowym ery, z którą będzie musiała zmierzyć się ludzkość w nadchodzących czasach. Zwłaszcza biorąc pod uwagę ilość danych przetwarzanych w ciągu dnia, która wzrasta w zastraszającym tempie. Eric Schmidt, prezes wykonawczy Google oświadczył iż  „Od początków cywilizacji do roku 2003 ludzkość wygenerowała 5 eksabajtów danych. Teraz produkujemy 5 eksabajtów co 2 dni… i to tempo stale rośnie”. Jeden eksabat w przeliczeniu na gigabajty wynosi 1 073 741 824 GB. Film nagrany w rozdzielczości 4k nie obsługiwanej w dzisiejszych czasach przez 99% monitorów zawiera w sobie ok. 330 gb danych, czyli w jednym eksabajcie danych zawiera się ponad 3 miliony filmów. Mnożąc to razy pięć daje nam to liczbę danych, którą generuje ludzkość w ciągu 2 dni!

„Codziennie wchłaniamy ok. 100 500 słów, co (…) stanowi wzrost o ponad 350 proc. od 1980 roku”. Każdego miesiąca otrzymujemy zatem taką ilość informacji, jaką nasi dziadkowie dostali przez całe swoje życie. W 2011 roku szacowano natomiast, że w świecie powstanie 20 milionów razy więcej informacji niż wszystko, co napisano do tej pory w historii ludzkości. Trudno się temu dziwić, jeśli – jak podaje autor „Marketingu narracyjnego” – „każdej minuty wysyłamy 12 mln SMS-ów, każdego dnia 294 mld e-maili”.  Jedną z konsekwencji przeładowania informacjami jest spadek trafności naszych decyzji. Przeciążenie danymi powoduje obniżenie efektywności podejmowania decyzji. Z kolei nieustający brak możliwości przetworzenia wszystkich docierających do człowieka danych powoduje wzrost stresu. Spada natomiast czas potrzebny na refleksję, a także zmniejsza się zdolność do ogólnej koncentracji.”

Kluczową umiejętnością okazuje się być zatem selektywne odbieranie napływających treści oraz redukcja zbędnych, przeciążających mózg bodźców. Powyżej przedstawione zostały dwie płaszczyzny związane z gargantuicznym tempem rozwoju świata. Z jednej strony znajduje się płaszczyzna technologii oraz badania, które mówią o potencjale urządzeń mobilnych oraz narzędzi internetowym w życiu codziennym ludzi, natomiast z drugiej psychologowie alarmują o natłoku informacji pochodzących z tych ‘ułatwień’. Nakładając na siebie te płaszczyzny doszukać się można koherencji związanej z robotyzacją i automatyzacją pracy.

Traktując natłok informacji jako problem paradoksalnie technologia, która jest jego nośnikiem, może przy użyciu odpowiednich filtrów wyselekcjonować informacje wykorzystując swoją moc obliczeniową, redukując tym samym zużycie mocy obliczeniowej ludzkiego mózgu.Postępujące badania z zakresu mechaniki kwantowej pokładają ogromne nadzieje w rozwoju techonogii właśnie w zakresie przetwarzania danych. Obliczenia wykonane przez komputer kwantowy mogą zostać wykonane także na znanych i na co dzień komputerach stacjonarnych, natomiast czas przetworzenia danych oraz ich selekcja przekraczałby znacznie ich możliwości.

Dla przykładu Algorytm faktoryzacji Shora w dużym skrócie służy do rozbijania liczb na czynniki pierwsze. Rozbicie kilkudziesięciocyfrowych liczb na współczesnych komputerach przekroczyłoby średnią długość życia człowieka.  Na komputerach kwantowych możliwe byłoby wykonanie tych operacji w bardziej realnym okresie.  Nie jest to jednak temat niniejszej publikacji, jednakże pokazuje on sposób rozwój technologii oraz sposobu w jaki robotyzacja przyczynia się do poszukiwania nowych odkryć.

Nowe miejsca pracy dzięki innowacyjnym technologiom

Bardziej przyziemny przykład opiera się o powstanie internetu, dzięki któremu powstały setki nowych zawodów. Specjalista Social Media, Specjalista SEO, Website Developer, a nawet Digital Death manager, który odpowiada za usunięcie po zmarłym jego kont w portalach społecznościowych. Internet wyjąwszy oczywiste aspekty takie jak komunikację, dostęp do wiedzy umożliwił użytkownikom o wiele więcej. Jednym z nich są sklepy online, które wypierają stacjonarne. Mnóstwo konsumentów dokonuje zakupów za pośrednictwem Internetu, przymierzając lub oglądając uprzednio produkt w świecie realnym.

Amazon Go doszukał się rozwiązania tego problemu i całkowicie wyeliminował koncept, przenosząc ją do smartfona. Wchodząc do sklepu klient skanuje w terminalu smartfon wyposażony w aplikację Amazon Go. Potem jednak zakupy wyglądają jak w zwykłym sklepie. Klient wybiera interesujące go towary. W tym samym czasie czujniki oraz kamery znajdujące się w sklepie rejestrują, które produkty zostały wybrane przez klienta. Następnie aplikacja wyświetla wybrane pozycje. Wychodząc ze sklepu należność zostaje pobrana na zasadzie płatności rekurencyjnej z konta bankowego.

Giles Colborne w swojej książce Prostota i użyteczność. Projektowanie rozwiązań internetowych, mobilnych i interaktywnych wyodrębnia pięć zasadniczych strategii projektowania. Jedną z nich jest przenoszenie.

Jednym z sekretów skutecznego tworzenia prostych rozwiązań jest umieszczanie odpowiednich funkcji (…) we właściwych częściach systemu.”

Dlaczego by nie odciążyć przytłoczonego już osobnika przenosząc funkcję do innego urządzenia? Czy od czasów rozpowszechnienia kalkulatora ktoś wykonuje skomplikowane obliczenia w pamięci? Czy architekt podczas projektowania mostu korzysta z deski kreślarskiej, czy z wyspecjalizowanego środowiska programów dla architektów, który umożliwia m.in. prototypowanie i obliczanie nacisków oraz działania sił w czasie rzeczywistym?

Bez ludzi jednak cała struktura naszego świata nie mogłaby funkcjonować. To ludzie wyznaczają cele i planują, wykonują przybliżone obliczenia, szacują oraz tworzą wszelkiego rodzaju schematy. Komputery i maszyny natomiast są naszym nieodzownym partnerem, który te procedury wykonuje, przybliżone obliczenia wykonuje precyzyjnie, a ze stworzonych schematów wykonuje kopie oraz je ewaluuje.

Podsumowując

Jeżeli miałbym stworzyć pozytywne i negatywne aspekty robotyzacji rynku, byłoby w nim tyle zalet ile wad. Innowacja zawsze niesie za sobą pewne korzyści i straty. Na początku wspomniałem jednak raporcie publikowanym co roku przez działy HR największych korporacji. Natalia Hatalska, analityk trendów zapytana o to jak może wyglądać praca przyszłości odpowiada, iż „– Dzieci urodzone po 2007 roku będą żyć średnio 104 lata, i więcej.

Trudno wyobrazić sobie, że na emeryturę zaczną przechodzić w wieku 60 lat”.  Przy założeniu, że ludzkie życie będzie trwało nieokreślenie długo – można także uznać, że dotychczasowy trój etapowy model (edukacja – praca – emerytura) przestanie funkcjonować. Wspomniane przeze prognozy mówią o tym, iż wiele zawodów przestanie istnieć tj. sprzedawca obsługujący kasy w sklepie wielko powierzchniowym, natomiast w ich miejsce pojawią się nowe zawody – tak jak miało to miejsce wraz z powstaniem Internetu. Szacuje się, że 65 proc. dzieci urodzonych po 2007 roku będzie pracowało w zawodach, które jeszcze nie istnieją.

Sytuacja jest zatem bardziej optymistyczna niż mogłoby się wydawać. Jeżeli ludzie nadążą nad zmianami mającymi miejsce, nie grozi im brak zatrudnienia. Znikające miejsca pracy są wynikiem ewolucji, którą śmiało porównałbym do biologicznej równowagi biocenotycznej.

 

Źródła:

www.rozmowa-kwalifikacyjna.edu.pl/artykuly/8-trendow-rynku-pracy-w-2016-r-wedlug-praca-pl/
stackoverflow.com/research/developer-survey-2015
www.bankier.pl/wiadomosc/Rynek-pracy-za-5-i-15-lat-Kto-znajdzie-zatrudnienie-7315245.html
forsal.pl/drukowanie/1001341
encyklopedia.pwn.pl/haslo/rewolucja-przemyslowa;3967502.html
qz.com/860409/universal-basic-income-and-a-return-to-big-government-is-the-best-chance-american-low-skilled-workers-have-to-combat-globalization-and-automation/
marketerplus.pl/teksty/artykuly/cala-prawda-o-big-data/
www.psychologia-spoleczna.pl/porady/1506-w-morzu-informacji.html
www.centrum.bezpieczenstwa.pl/artykuly/krypt_kwant.pdf
www.staff.amu.edu.pl/~klawiter/wyklad8-sw-2016.pdf
pl.wikipedia.org/wiki/Algorytm_faktoryzacji_Shora
www.spidersweb.pl/2016/12/amazon-go.html
G.Colborne, Prostota i użyteczność. Projektowanie rozwiązań internetowych, mobilnych i interaktywnych s. 170 – 172
www.obserwatorfinansowy.pl/warto-wiedziec/raporty/rynek-pracy-czlowiek-demografia-robotyzacja-praca/
i.ytimg.com/vi/NrmMk1Myrxc/maxresdefault.jpg
www.youtube.com/watch?v=WSKi8HfcxEk

 

Leave a Reply